Επιστροφή στην Αρχική σελίδα
Εκκλησίες του χωριού ....και η ιστορία τους
Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Ναός κοιμήσεως της Θεοτόκου ,ο οποίος είναι ο ενοριακός ναός της κοινότητας μας.Ο ναός αυτός σύμφωνα με μαρτυρίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά κτίσθηκε περί το 1500 μ.χ .Μέσα στο Ναό σώζονται ακόμα εικόνες Βυζαντινής τέχνης και τα στέφανα με τα οποία τελούσαν το μυστήριο του γάμου.Μπροστά στο Ναό υπάρχει προαύλιος χώρος και στη μέση ένας τεράστιος πλάτανος .κάτω από την σκιά του γίνονται οι θρησκευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις του χωριού μας..Δίπλα στον Ναό ήταν το Δημοτικό Σχολείο του χωριού που σήμερα από την έλειψη μαθητών ,ο Σύλλογος Πυργιωτών το έχει μετατρέψει σε Πνευματικό κέντρο και Λαογραφικό Μουσείο
Ναός Αγίου Αθανασίου
Ο Ναός είναι κτισμένος στο Β:Α άκρο του χωριού , με μαγευτική θέα ,κάτω από τον ίσκιο αιωνόβιων βελανιδιών .Ο Ναός σύμφωνα με την παράδοση χρονολογείται από το 1700 μ.χ .κατεστράφη τον Αύγουστο του 1944 από τους Γερμανούς (όταν έκαψαν το χωριό.) για να μην χρησιμοποιηθεί ως …..αποθήκη πυρομαχικών , από τις αντιστασιακές δυνάμεις.Ανεγέρθη εκ νέου μετά την απελευθέρωση και η περί του ναού περιοχή έχει διαμορφωθεί σε Αθλητικό κέντρο με γήπεδο ποδοσφαίρου ,γήπεδο Μπάσκετ και παιδική χαρά.Γιά την έκταση αυτή, πριν γίνει αθλητικό κέντρο και έμενε ακαλλιέργητη για δεκάδες χρόνια η παράδοση αναφέρει ότι γύρω στα 1835 κάποιος Γιαννακός Παπανδρέου έσπειρε αυθαίρετα κριθάρι γύρω από την εκκλησία ,χωρίς να πάρει την συγκατάθεση του Ιερέα και των επιτρόπων.
Πριν όμως θερίσει το κριθάρι ο Παπανδρέου η γυναίκα του Ιερέα Παπαδήμα του είπε να μην θερίσει το κριθάρι , γιατί είδε στον ύπνο της τον Άγιο Αθανάσιο ο οποίος της είπε: Πήγαινε να πεις του Παπανδρέου να μην θερίσει το κριθάρι και να μην ξανασπείρη τον χώρο μπροστά και γύρω από την εκκλησία μου γιατί θα πάθει μεγάλο κακό.Όταν βρήκε τον Παπανδρέου η παπαδιά και του είπε το όνειρο της ο Παπανδρέου έβαλε τα γέλια και της είπε .Κάμε τη δουλειά σου παπαδιά και μάθε ότι ο Γιαννακός δεν φοβάται τον Άγιο , άλλωστε δεν του χρειάζονται χωράφια.Την επομένη ημέρα γιορτή της Αναλήψεως ,η γυναίκα του Γιαννακού πέθανε από εγκεφαλικό.
Ο Παπανδρέου απόδωσε τον αιφνίδιο θάνατο της γυναίκας του , στη κατάρα του Αγίου και δεν τόλμησε να θερίσει το κριθάρι.Από τότε ούτε αυτός ,ούτε άλλος χωριανός τόλμησε να καλλιεργήσει τον χώρο.
Άγιος Γεώργιος
Ο Ναός βρίσκεται στο Β:Δ μέρος του χωριού .Ο Αρχικός ναός που κατέρρευσε το 1920 είχε κτισθεί σύμφωνα με την παράδοση το 1825 και είχε διαστάσεις 3 Χ 5 ήταν κτισμένος κάτω από τις βελανιδιές σε απόσταση 50 μέτρων από την βρύση που υπάρχει εκεί.Οι κάτοικοι του χωριού τον ξαναέχτισαν στην Δεκαετία του 1930 στην σημερινή του θέση δίπλα στην βρύση
Προφήτης Ηλίας
Ο Ναός του Προφήτη Ηλία κτίσθηκε το 1916 στη θέση Στεφάνι στην κορυφή του μεγάλου βράχου απέναντι από το χωριό .Στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου 1946-1950 ο Ναός χρησιμοποιήθηκε σαν ορμητήριο του αντάρτικου κινήματος.Έπαθε σημαντικές καταστροφές από τις μάχες του εμφυλίου και τελικά μαζί με την ερήμωση του χωριού μετά την λήξη του εμφυλίου ερήμωσε και αυτός ΄.Στην Δεκαετία του 1980 με πρωτοβουλία και έξοδα του Συλλόγου Πυργιωτών επί προεδρίας του Βασίλη Καραγιώργου ο Ναός ξανακτίσθηκε και σήμερα αποτελεί στολίδι για το χωριό μας.
Πως κτίστηκε ο Αη - Λιάς
Κάποιο βράδυ του 1916 ο Βαγγέλης Ανδρεόπουλος ( ο Βαγγελής ) είδε στο ονειρό του τον Άη - Λιά που τον ρώτησε . Είσε ικανός να κτίσεις μιά εκκλησιά απέναντι στο βράχο ,και χάθηκε. Το πρωί προβληματισμένος το είπε στην γυναίκα του ,και δεν έδωσε συνέχεια. Το βράδυ όμως στο ύπνο του βλέπει ακριβώς το ίδιο όνειρο και ο Άγιος να τον ρωτάει πάλι .Είσε ικανός να κτίσεις την εκκλησία.
Είμαι και θέλω του απάντησε ο Βαγγελής αλλά με τι χρήματα,εγώ είμαι παμπτωχος. Τότε ο άγιος του λέει .Πήγαινε κάνε έρανο σε όλα τα χωριά και εγώ θα σε βοηθήσω. Είπε το ονειρό του σε όλους τους χωριανούς ,άρχισε να γυρνά από χωριό σε χωριό παρέα με τον Νίκο Χριστογιώργο ,κατάφερε να μαζέψει 25.000 δραχ. Πήγε στην Λαμία βρήκε εργολάβο και έφθασαν στο Στεφάνι .Συμφώνησαν όλοι οι χτίστες ότι πρώτα πρέπει να φτιάξουν την γούρνα με τον ασβέστη για να ξεκινήσουν αλλά δεν είχαν νερό.Για τρείς μέρες κουβάλαγαν νερό από την Κόκκινη βρύση ,αλλά το νερό ήταν λιγοστό και το έργο δεν μπορούσε να προχωρήσει. Ο Βαγγελής δεν μπορούσε να βρεί λύση άρχισε να απελπίζεται δεν ήξερε τι να κάνει. Κάποιο από αυτά τα βράδια της αγωνίας , έρχεται πάλι στον ύπνο του ο Άγιος και του λέει .Θα πας στη Φτερόλακα στο χωράφι του Μανιώτη και θα σκάψεις κάτω από το μεγάλο έλατο και εκεί θα βρείς νερό.
Το πρωί ξεκινάει με 4-5 'ατομα και πάει στο συγκεκριμένο σημείο ,σκάψανε στον έλατο και σε βάθος ενός μέτρου το χώμα άρχισε να γίνεται υγρό ,συνέχισαν ποιό βαθειά και άρχισε να στάζει νερό.Είχε πιά νυχτώσει και έφυγαν ,το πρωί που πήγαν πάλι να συνεχίσουν το νερό έτρεχε από την γούρνα,έφτιαξαν ένα αυλάκι και έφεραν το νερό στό μέρος που έκτιζαν την εκκλησία. Συνεχίστηκε έτσι το κτίσιμο της εκκλησίας ,όταν όμως τελείωσε το έργο χάθηκε και το νερό
Αγία Σοφία
Ο Ναός της Αγίας Σοφίας στη Μεγάλη ράχη κτίσθηκε το 1942 από τον Παναγιώτη Βασ. Τσιρούνη με δαπάνη του γιού του Γεωργίου Τσιρούνη.Ο Ναός κτίσθηκε ακριβώς απέναντι από την τοποθεσία Κορομπίλη ,που είναι η παλαιά εκκλησία ( Μοναστήρι) της Αγίας Σοφίας και διοικητικά ανήκει στην κοινότητα της Ανατολής.
Ο Γεώργιος Τσιρούνης πολεμούσε στον Ελληνοιταλικό πόλεμο στα βουνά της Αλβανίας το 1940-41 ,έκανε τότε τάμα να κτίση εκκλησία της Αγίας Σοφίας στον Πύργο αν επιστρέψει ζωντανός .Επέστρεψε και έκανε πράξη το τάμα του. Ο Ναός ανακαινίσθηκε από τον Σύλλογο Πυργιωτών στην Δεκαετία του 1990 * πρόκειται για ένα καταπληκτικό Ναό που κατασκευάστηκε επί Προεδρίας Συλλόγου του Βασιλείου Καραγιώργου , και κατά τα Θυρανοίξια ο Πρωτοσύγκελος της Ι.Μ.Φθιώτιδας αποκάλεσε νυφούλα*. και μεταφέρθηκε εκεί το Νεκροταφείο του χωριού το οποίο ήταν στο χώρο του Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αλλά λόγω της καθίζησης του εδάφους κρίθηκε σκόπιμο και πρέπον να μεταφερθεί στο νέο χώρο.
Η Εκκλησία του Αγίου Σώζοντα ανάμεσα Λιάσκοβο -Μάντετσι
Στη περίοδο της τουρκοκρατίας στη περιφέρεια του Σμόκοβου υπήρχαν Δύο δραγάτες ( αμπελοφύλακες ) για την φύλαξη των αμπελιών .Κάποτε διερχόταν από τα αμπέλια Τούρκικος στρατός ,πολλοί στρατιώτες μπήκαν στα αμπέλια και έκοβαν σταφύλια.
Οι αμπελοφύλακες ,ένας από τους οποίους ,είχε το όνομα Δριβαλάς και είχε καταγωγή από την Καστανιά ,έβρισαν τους Τούρκους στρατιώτες και αυτοί τους συνέλαβαν και τους οδήγησαν στη θέση παζαράκια, που στάθμευε ο Τούρκος αξιωματικός για να τους δικάσει.Ο Τούρκος αξιωματικός καταδίκασε σε θάνατο τον έναν δραγάτη και τον εκτέλεσε την ίδια μέρα ,ενώ τον Δριβαλά τον έθεσε υπό κράτηση.
Ήταν 6 Σεπτεμβρίου και ξημέρωνε η 7η Σεπτεμβρίου εορτή του Αγίου Σώζοντα.Ο Δριβαλάς όλη την νύχτα στενοχωρημένος και απελπισμένος προσευχόταν στον Άγιο και μάλιστα του έταξε αν τον έσωζε θα έσφαζε το μοναδικό βόδι που είχε, στην εκκλησία που υπήρχε προς τιμή του ανάμεσα στα χωριά Λιάσκοβο και Μάντετσι στο μέρος που σήμερα υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη.Κάποια στιγμή κατάκοπος κοιμήθηκε , τότε είδε στον ύπνο του τον Άγιο Σώζοντα να του λέει .Αύριο το πρωί θα φύγεις από το στρατόπεδο και δεν θα σε ενοχλήσει κανένας.
Πραγματικά το πρωί που ξύπνησε ,σηκώθηκε και περπατώντας ανάμεσα στους Τούρκους στρατιώτες δεν τον σταμάτησε κανένας ,βγήκε από το στρατόπεδο και πήρε το δρόμο για το χωριό του την Καστανιά, για να πάρει το βόδι του να το φέρει ,και να το σφάξει, στην εορτάζουσα εκκλησία του Αγίου Σώζοντα.Στο δρόμο που πήγαινε σκέφθηκε να περάσει πρώτα από την εκκλησία να προσευχηθεί και να ευχαριστήσει τον Άγιο για τη σωτηρία του.Όταν έφθασε στην εκκλησία βλέπει ξαφνικά να στέκεται μπροστά στην εκκλησιά το βόδι του. Αμέσως είπε στους εκκλησιαζόμενους την ιστορία του για την σωτηρία του,με την βοήθεια του Αγίου , έσφαξε το βόδι του και μοίρασε το κρέας του στον κόσμο που ήταν εκεί και πανηγύριζαν.Η Εκκλησία του Αγίου Σώζοντα κατέρρευσε πριν το 1800 και στο ίδιο μέρος κτίσθηκε η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη.
ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓΑΘΩΝOΣ
foto Αποψη της Μονής Αγάθωνος.
Η προφορική παράδοση αναφέρει πώς τό παλιό Μοναστήρι πού ασκήτευε ο όσιος Αγάθωνας έπαθε καθίζηση καί η εικόνα της Παναγίας εξαφανίσθηκε, γιά νά βρεθει σέ φωτόλουστη σπηλιά καί εκεί, κοντά στή σημερινή του θέση, νά κτίσει ο όσιος τό μοναστήρι περί τόν 14ο μέ 15ο αιώνα. Η Μονή μετά τήν κοίμηση του κτίτωρος ονομάστηκε από τους μοναχούς μονή τουΑγάθωνος.
Πρώτος ιστορικός ερευνητής της Ιεράς Μονής Αγάθωνος ήταν ο Γ. Λαμπάκης, ο οποίος τοποθετεί τό Καθολικό στόν 15ο η 16ο αιώνα.
Τό Μοναστήρι βρίσκεται κοντά στήν Υπάτη σέ υψόμετρο 553 μ., στήν πλαγιά του όρους "Οίτη", μέσα σέ θαυμάσιο φυσικό τοπίο. Ξεχωρίζει τό μεγαλόπρεπο καθολικό αθωνικού τύπου (σταυροειδής τρουλλαίιος, σύνθετος τετρακιόνιος, μέ ενσωματωμένα τέσσερα παρεκκλήσια), ιστορημένο από τά μέσα του 16ου η τό τέλος του 17ου αιώνος. Σήμερα διασώζονται ελάχιστες τοιχογραφίες λόγω της φθοράς του χρόνου καί της καταστροφικής μανίας του Δράμαλη πού πυρπόλησε τό καθολικό (1822). Η εφέστιος εικόνα της Παναγίας του Αγάθωνος (του τύπου της Οδηγήτριας καλυμμένη μέ καλλιτεχνικό ασημένιο επικάλυμμα) είναι θαυματουργική. Στό καθολικό, στά παρεκκλήσια καί σέ άλλα σημεία της Μονής υπάρχουν πολλές επιγραφές πού αναφέρονται στίς ανακαινίσεις του χώρου η στήν ανοικοδόμηση των κτισμάτων όπως αυτή του κωδωνοστασίου: "ΤΟ ΚΟΔΩΝΟΣΤΑΣΙΟΝ ΤΟΥΤΟ ΕΚΤΙΣΘΗ ΔΙ ΕΞΟΔΩΝ ΤΩΝ κ.ΚΩΝ ΚΟΥΤΙΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΑΥΤΟΥ Γ. ΑΝΑ. ΑΘ. ΙΩ. ΣΠ. ΑΙΚ. ΚΟΥΤΡΕΗ ΕΠΙ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΑΛΗΠΙΟΥ Χ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΚΑΚΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΚΩ. Χ ΕΝ ΕΤΕΙ 1859 Μαρτίου 3".
Διασώζονται στή Μονή πολλά πολύτιμα κειμήλια καί τίμια λείψανα. Τά ιερά κειμήλια πού υπάρχουν σήμερα στό Μουσείο της Μονής είναι πολλά καί ενδιαφέροντα. Δεκάδες σταυροί, ιερά σκεύη, Αρτοφόρια, άγια Λείψανα, ιερές εικόνες, άμφια, κώδικες, βιβλία, συνελέγησαν από τούς Ναούς καί τίς διαλελειμένες Μονές της περιοχής από τόν Ηγούμενο Γερμανό Δημάκο καί διά του τρόπου τούτου διεσώθησαν από τούς αρχαιοκαπήλους. Τό πιό παλαιό βιβλίο της βιβλιοθήκης είναι ένα σύγγραμμα του Ιουστίνου Φιλοσόφου καί Μάρτυρος του έτους 1551. Είναι δωρεά του Επισκόπου Ζητουνίου Φιλοθέου πρός τή Μονή. Σέ πολλά λειτουργικά βιβλία της Μονής υπάρχουν ενδιαφέρουσες ενθυμήσεις Ηγουμένων καί Μοναχών πού έχουν μεγάλη ιστορική αξία γιά τή ζωή της Μονής καί των γύρω χωριών.
Η προσφορά της Μονής στούς χρόνους της επαναστάσεως του 1821 είναι πολύ μεγάλη. Γιά τήν επιτυχία του αγώνος διέθεσε καί τούς ιδίους Μοναχούς της, οι οποιοι συστρατεύθηκαν μέ τούς αγωνιστές του Πατρατζικιώτη οπλαρχηγου Μήτσου Κοντογιάννη.
Στή Μονή λειτούργησαν κατά καιρούς διάφορες σχολές, ιερατική,γεωργική,και,δασική.
Σήμερα λειτουργεί εκτροφείο θηραμάτων καί μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Οίτης (1953).
